Trong những năm gần dây, matcha đã trở thành thức uống phổ biến được yêu thích trên khắp thế giới từ những ly latte tại quán cà phê, cho đến những món tráng miệng hay sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Nhưng ít ai biết rằng, nguồn gốc và lịch sử matcha lại gắn liền với một hành trình văn hóa hàng nghìn năm của người Nhật. Vậy matcha là gì, matcha đến từ đâu, và vì sao nó lại mang đậm bản sắc Nhật Bản đến thế? Hãy cùng khám phá nhé!
Matcha là gì?🍃
Trước hết, cần hiểu rằng matcha không chỉ là “trà xanh xay nhuyễn”. Matcha được làm từ lá trà Tencha, loại trà đặc biệt được trồng trong bóng râm từ 20–30 ngày trước khi thu hoạch. Quá trình này giúp lá trà giữ lại hàm lượng diệp lục và L-theanine cao, tạo nên màu xanh ngọc bích cùng hương vị thanh ngọt dịu nhẹ đặc trưng.
Sau khi thu hoạch, lá trà được hấp chín, sấy khô, bỏ gân và cuống, chỉ giữ lại phần thịt lá. Cuối cùng, người Nhật nghiền Tencha bằng cối đá granite truyền thống, tạo nên bột mịn như lụa — chính là matcha mà ta biết ngày nay.
Điều thú vị là, khi uống matcha, bạn tiêu thụ toàn bộ lá trà, chứ không chỉ nước hãm như các loại trà thông thường. Vì vậy, matcha mang lại giá trị dinh dưỡng cao gấp nhiều lần, chứa hơn 130 lần chất chống oxy hóa so với trà xanh pha thông thường.
Nguồn gốc matcha – Hành trình từ Trung Hoa đến Nhật Bản
1. Khởi nguồn matcha nguồn gốc từ Trung Hoa cổ đại
Có nguồn gốc từ Trung Quốc, matcha được phát minh vào thế kỷ thứ 10 trước khi được sử dụng trong các nghi lễ thiêng liêng của Phật giáo. Vào thế kỷ XII, thiền sư Eisai – người sáng lập phái Thiền Lâm Tế tại Nhật đã mang hạt giống trà và phương pháp chế biến trà bột từ Trung Hoa về Nhật Bản. Ngài tin rằng trà giúp thanh tâm, tập trung và tĩnh tại, rất phù hợp cho thiền định.
Ban đầu được sử dụng trong các nghi lễ Thiền của Phật giáo, quý tộc và samurai cũng sử dụng loại trà này để giải trí. Vào khoảng thế kỷ 15, một nghệ thuật mới đã ra đời ở Nhật Bản, được gọi là Chanoyu hay trà đạo. Trà Matcha đã trở thành thức uống truyền thống được lựa chọn trong nghệ thuật uống trà.
2. Sự ra đời của Trà đạo Nhật Bản
Trải qua nhiều thế kỷ, người Nhật không chỉ kế thừa mà còn biến matcha thành nghệ thuật sống. Vào thế kỷ XVI, trà sư Sen no Rikyū đã đặt nền móng cho Trà đạo (茶道 – “Chadō” hoặc “Sadō”) không chỉ là nghệ thuật pha và thưởng thức trà, mà còn là một triết lý sống sâu sắc phản ánh tinh thần, đạo đức và văn hóa của người Nhật.
Nghi thức Trà đạo được hình thành từ thế kỷ XVI bởi trà sư Sen no Rikyū, người đã định hình bốn nguyên tắc cốt lõi:
1. Hòa (和 – Wa)
Biểu trưng cho sự hài hòa giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên.
Không gian trà được sắp xếp giản dị, thanh tịnh để tạo cảm giác cân bằng và yên bình.
2. Kính (敬 – Kei)
Thể hiện lòng tôn trọng và biết ơn đối với người khác, với trà cụ, và với từng giọt trà.
Mỗi cử chỉ trong buổi trà đạo đều mang tinh thần khiêm nhường và tôn trọng lẫn nhau.
3. Thanh (清 – Sei)
Mang ý nghĩa sự trong sạch – cả bên ngoài lẫn nội tâm.
Trước khi pha trà, người thực hiện luôn rửa tay, súc miệng, lau sạch trà cụ, tượng trưng cho việc gột bỏ tạp niệm để hướng tâm an nhiên.
Tịch (寂 – Jaku)
Là sự tĩnh lặng nội tâm, trạng thái an yên mà người Nhật hướng đến qua từng nghi thức.
Trong không gian trà đạo, mọi âm thanh, hương vị, và nhịp thở đều trở nên sâu lắng – đưa con người về với chính mình.
Từ đó, matcha không chỉ là thức uống, mà trở thành biểu tượng văn hóa của người Nhật. Mỗi buổi trà đạo đều thể hiện sự tôn trọng, tĩnh lặng và kết nối giữa con người với thiên nhiên.
3. Matcha bùng nổ mạnh mẽ toàn cầu
Đến thế kỷ XXI, matcha trở thành thức uống nổi tiếng toàn cầu nhờ lợi ích sức khỏe vượt trội: chống oxy hóa, giảm căng thẳng, hỗ trợ giảm cân và làm đẹp da.
Những vùng trồng matcha nổi tiếng nhất Nhật Bản như Uji (Kyoto), Nishio (Aichi), Shizuoka và Yame (Fukuoka) được xem là “cái nôi” của matcha cao cấp, nơi khí hậu, đất và kỹ thuật canh tác đạt đến độ hoàn hảo.
Ngày nay, matcha đã vượt khỏi khuôn khổ của trà đạo truyền thống. Bạn có thể bắt gặp matcha trong:
- Ly Matcha Latte béo ngậy tại quán cà phê.
- Những món tráng miệng như bánh matcha tiramisu, kem matcha, hay mochi matcha.
- Và cả trong sản phẩm dưỡng da, thực phẩm bổ sung, nhờ hàm lượng chống oxy hóa cao.
Matcha hiện diện ở khắp nơi — từ những quán cà phê phong cách Gen Z, đến bàn trà truyền thống Nhật Bản. Dù ở hình thức nào, matcha vẫn giữ trọn linh hồn Nhật Bản: tinh tế, khiêm nhường và sâu lắng.
Để hưởng thức và pha chế matcha chuẩn Nhật xem thêm các dòng sản phẩm matcha tại đây!
